ค่าปรับในบริการยืม-คืน

ค่าปรับในบริการยืม-คืน

ค่าปรับ  

         มีวัตถุประสงค์เพื่อฝึกความรับผิดชอบ  กระตุ้นให้ผู้ใช้ส่งคืนหนังสือตามกำหนด  เนื่องจากหนังสือต้องหมุนเวียนและกระจายให้ผู้ใช้อย่างทั่วถึง

การกำหนดค่าปรับ

      ขึ้นอยู่กับแต่ละมหาวิทยาลัยเป็นผู้กำหนด  จึงอาจมีจำนวนแตกต่างกัน  เช่น ค่าปรับของการยืมระยะสั้นจะสูงกว่าการยืมระยะยาว  ทรัพยากรสารสรชนเทศแต่ละเภทมีค่าปรับแตกต่างกัน เป็นต้น

การจัดการปัญหาในการปรับ 

      เพื่อให้สารสนเทศกระจายได้อย่างทั่วถึง  จึงต้องมีการจัดการปัญหา ดังนี้

[ มีการผ่อนผัน (ยืดเวลาในการส่ง)

[ สิทธิในการใช้ห้องสมุดถูกระงับ หากไม่มีการส่งคืนและไม่จ่ายค่าปรับ

[ ห้องสมุดมหาวิทยาลัยทำเรื่องขอระงับการอนุมัติสำเร็จการศึกษา

[ กำหนด Grace period ให้สอดคล้องกับระยะเวลายืมคืน

จริยธรรมในการบริการ

       บรรณารักษ์ต้องปกป้องสิทธิของผู้ใช้ทุกคน  ให้สามารถเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศได้ทั่วถึงและเท่าเทียม  ฉะนั้นทรัพยากรสารสนเทศต้องมีการกระจายให้ผู้ใช้อย่างทั่วถึง

การจัดการชั้น

[ (หน้าที่ของแผนกยืม-คืน) มีหน้าที่เรียงหนังสือบนชั้น

[ ป้องกันการสูญหาย  บรรณารักษณ์ควรมีการจัดการและดูแล

[ พยายามเรียงหนังสือเล่มเดิมให้อยู่ในที่เดิม

[ หนังสือยอดนิยม  ควรจัดในที่ที่หาง่าย

สาเหตุที่ผู้ใช้ไม่พอใจ

    เป็นหน้าที่ของฝ่ายบริการยืม-คืน ที่คอยดูแลผู้ใช้  สาเหตุหลักที่ผู้ใช้ไม่พอใจในงานบริการอาจมีดังนี้

[ ระยะเวลาในการยืมสั้น

[ ไม่สามารถหาทรัพยากรสารสนเทศที่ต้องการได้

[ จำนวนค่าปรับ

[ ไม่พอใจบริการที่ได้รับจากบรรณารักษ์

Circulation Service

บริการยืม-คืน/จ่ายรับ (Circulation Service)

    เป้าหมายหลัก คือ เปิดโอกาสให้ผู้ใช้เข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศ  รวมถึงนำไปค้นคว้านอกสถาบันได้

บทบาทและหน้าที่


 1. การควบคุมงานบริการยืม- คืน  เป็นสิทธิในการได้รับบริการอย่างเท่าเทียมกันและตอบสนองความต้องการมีสารสนเทศไว้ในมือ
   2. ประชาสัมพันธ์ห้องสมุด  เป็นจุดบริการแรกที่ผู้ใช้มองเห็นและเข้ามาติดต่อกันมากในห้องสมุด  ซึ่งบริการนี้อาจเป็นสิ่งตัดสินคุณภาพการบริการห้องสมุด

การจัดการ


1.  ห้องสมุดขนาดเล็ก  บรรณารักษณ์เป็นผู้ดูแล  จัดการ  กำหนดนโยบาย  ขั้นตอนการดำเนินงาน  ข้อกำหนดต่างๆ  รวมถึงแนะนำการดำเนินงานแก่เจ้าหน้าที่
2.  ห้องสมุดขนาดกลาง  หัวหน้าแผนกเป็นผู้รับผิดชอบ
3.  ห้องสมุดขนาดใหญ่  หัวหน้าแผนกอาจรายงานไปยังผู้ช่วยบรรณารักษ์  ให้จัดการกับผู้ใช้บริการหรือแผนกอื่นๆในห้องสมุด

ความรู้และทักษะที่ดี


1. มีใจรักบริการ มีความอดทนสูง
2. มีความรู้เกี่ยวกับทรัพยากกรสารสนเทศที่มีให้บริการ
3. มีทักษะในการใช้คอมพิวเตอร์  ฐานข้อมูล OPAC
4. มีไหวพริบในการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
5. มีมนุษยสัมพันธ์อันดี

คุณสมบัติ


1.  ผู้ปฏิบัติงานทุกคนควรมีความคุ้นเคยกับห้องสมุด  รวมถึงได้รับโอกาสในการทำงานให้เกิดผลที่ดี  ในทุกๆแนกของห้องสมุด
2.  ทราบถึงความสนใจและความต้องการของผู้ใช้บริการ
3.  มีเทคนิคการดำเนอนงานตามนโยบายของสถาบันการศึกษา
4.  เต็มใจให้ความร่วมมือกับหน่วยงานของห้องสมุดอื่นๆ

งานที่เกี่ยวข้อง 
1.  บริการยืม-คืน (check in and check out)
   & บริการยืม- คืน  ทรัพยากรห้องสมุดประเภทต่างๆ
   & กำหนดระยะเวลาในการยืมและคืนทรัพยากรสารสนเทศตามนโยบายสถาบัน เพื่อให้ผู้ใช้บริการได้ใช้อย่างทั่วถึง
   & บริการรับจองสิ่งพิมพ์
   & บริการตรวจสอบหนังสือ  เมื่อผู้ใช้หาจากชั้นหนังสือไม่พบ
   & ปรับสิ่งพิมพ์ที่เกินกำหนดส่งหรือชำรุดเสียหาย  โดยกำหนดอัตราปรับพร้อมออกใยเสร็จรับเงิน
   & บริการตอบคำถามชี้แนะสารสนเทศแก่ผู้ใช้ภายในห้องสมุดและผู้ติดต่อสอบถามทางโทรศัพท์
   & บริการยืมระหว่างห้องสมุด  การจัดส่งเอกสาร


2.  ทะเบียนผู้ใช้-ข้อมูลกลุ่มเป้าหมาย
   & ข้อมูลเกี่ยวกับอายุ  เพศ  ความสนใจ  ซึ่งจะช่วยในการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ
   & มีความรู้ในงานบริการต่างๆ  สามารถตอบคำถามแก่ผู้ใช้ในเรื่องการบริการและทรัพยากรที่ให้บริการได้
   & มีมนุษยสัมพันธ์  ไม่รำคาญหรือเบื่อหน่ายหากต้องตอบคำถาม
   & ผู้ทำหน้าที่ลงทะเบียนผู้ใช้  ได้แก่  ผู้ช่วยบรรณารักษ์  เจ้าหน้าที่ห้องสมุดและนักศึกษาฝึกงาน


3.  ระบบยืม-คืนอัตโนมัติ
   & พัฒนาขึ้นเอง
   & ยืมและนำมาดัดแปลง  เพื่อความเหมาะสมกับห้องสมุดของหน่วยงานนั้นๆ
   & ซื้อโปรแกรมสำเร็จรูป  ตัวอย่างเช่น โปรแกรมห้องสมุดอัตโนมัติ ชื่อ "ทรงไทย"
   & ใช้ร่วมกับผู้อื่น (share-system)  

เทคโนโลยีที่มีการนำมาใช้กับบริการยืม-คืน
   1. เทคโนโลยีรหัสแถบ  (Barcode)
   2. คิวอาร์โค้ด (QR code , 2D Barcode)
   3. เทคโนโลยีอาร์เอฟไอดี  (Radio Frequency Identify - RFID)

Library building

Library Building

       
1. โครงสร้างอาคารภายนอก  ควรออกแบบให้มีความหรูหราและทันสมัย ทั้งรูปแบบและโครงสร้างเพื่อดึงดูดความสนใจของผู้ใช้บริการ  รวมถึงสามารถรองรับผู้ใช้บริการได้ในจำนวนที่เหมาะสม ไม่มากจนแออัดเกินไป  วัสดุที่นำมาสร้างควรเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม  นอกจากนี้ควรคำนึงถึงสภาพแวดล้อมรอบๆห้องสมุดว่ามีเสียงดังรบกวนผู้ใช้หรือไม่ด้วย

                     National Library ใน Astana ประเทศคาซัคสถาน :  เป็นตัวอย่างสถาปัตยกรรมที่ทันสมัย   รวมถึงสวนรอบๆห้องสมุดถูกออกแบบมาให้ผู้ใช้ได้สัมผัสกับภูมิทัศน์ทางธรรมชาติ

2.  โครงสร้างภายในอาคาร การออกแบบโครงสร้างภายในห้องสมุดควรมีการจัดแบ่งพื้นที่การให้บริการเป็นหมวดหมู่  เช่น  โซนที่ต้องการความเงียบหรือความเป็นส่วนตัว  โซนเด็ก  โซนมัลติมีเดีย  เป็นต้น  เนื่องจากในปัจจุบันห้องสมุดไม่ได้มีแค่หนังสือ  แต่ความทันสมัยของเทคโนโลยีทำให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกมากมายในห้องสมุด  จึงควรมีการแบ่งหมวดหมู่หรือแบ่งโซนตามความเหมาะสม  อีกทั้งยังควรคำนึงถึงจำนวนโต๊ะ เก้าอี้  ความสูงหรือความกว้างของชั้นหนังสือ  การจัดเรียงหนังสือควรจัดให้ผู้ใช้สามารถค้นหาได้ง่ายและสะดวก 

             สิ่งสำคัญที่ทำให้อาคารห้องสมุดมีความสมบูรณ์แบบ  คือ  ต้องออกแบบต้องรองรับกับงานบริการผู้ใช้และการทำงานของบรรณารักษ์ไปพร้อมๆกัน

3. บริการอำนวยความสะดวกต่างๆ  ไม่ว่าจะเป็นบริการถ่ายเอกสาร แสกนรูปภาพและเครื่องฟังซีดี  ควรมีครบ เพื่อความสะดวกสบายของผู้ใช้บริการ

4. ความสว่าง  ภายในห้องสมุดควรมีแสงสว่างเพียงพอต่อความต้องการของผู้ใช้  ไม่ทึบจนเกินไป

5. ป้ายสัญลักษณ์  ไม่ว่าจะเป็นป้ายเตือนหรือป้ายบอกที่อยู่ของหนังสือ  ควรมีในทุกที่  เพื่อให้ผู้ใช้บริการทราบและสะดวกในการค้นหาทรัพยากรสารสนเทศ

6. เฟอร์นิเจอร์  ในแต่ละโซนควรมีความเหมาะสมและจัดให้เป็นระเบียบ  เช่น โซนเด็ก ควรมีเฟอร์นิเจอร์ขนาดเล็กและมีสีสันสะดุดตา  เพื่อดึงดูดให้ผู้ใช้เข้ามาใช้บริการ  อีกทั้งในแต่ละมุมหรือแต่ละโซนควรมีเฟอร์นิเจอร์ที่นุ่ม  มีขนาดเหมาะสมและสะดวกสบาย  เมื่อผู้ใช้บริการเข้าใช้

7. Library Equipment   เนื่องจากห้องสมุดในปัจจุบันมีความทันสมัย  อุปกรณ์ภายในห้องสมุดจึงควรมีความทันสมัยในด้านเทคโนโลยีด้วย  อีกทั้งควรมีจำนวนที่เหมาะสมและให้บริการผู้ใช้ได้อย่างทั่วถึง  ตัวอย่างเช่น  Book binder ,Digital Microfilm Scanning , Shelves reader , Key-lock for system security , Security gate , Optelec Video Management   เป็นต้น